بيش از پيش به جنگ با آزاديخواهان مصمم شد . مركز و محل كار خود را به باغ شاه منتقل كرد و عده‌اى از آزاديخواهان را دستگير كرد و براى ادارهء امور كشور به جاى امين السلطان مقتول ، ناصر الملك همدانى را به نخست‌وزيرى برگزيد . اين مرد كه از تحصيلكردگان فرنگ بود ، با وجود حسن نيتى كه داشت ، نتوانست قدمى در راه اصلاح امور مالى كشور بردارد . محمد على شاه با اينكه در اثر فشار آزاديخواهان متمم قانون اساسى را امضا كرده بود و در شوال 1325 در حفظ مشروطيت و وفادارى به اصول آزادى به قرآن قسم خورده بود ، يكباره پشت‌پا به تعهدات خود زد . نخست‌وزير و وزرا را توقيف كرد و با اينكه به نمايندگان مجلس قول داده بود شش تن از مرتجعين بنام را كه در برانداختن اساس مشروطيت سعى بليغ داشتند از اطراف خود دور كند ، نه‌تنها به عهد خود وفا نكرد بلكه عده‌اى از وكلا و ناطقين زبردست را دستگير و تبعيد نمود ، و در 24 جمادى الاولى مجلس را به دستيارى لياخوف روسى و سربازان سيلاخورى به توپ بست . عده‌اى از نمايندگان مجلس كشته و جمعى دستگير و عده‌اى متوارى شدند و به اين ترتيب ، مشروطهء اول ايران كه از جمادى الاخرى 1324 تا جمادى الاولى 1326 طول كشيده بود به تعطيل گراييد ؛ و دوران استبداد صغير شروع شد . در اين ايام ، مردم تهران در اثر مداخلهء سربازان ، قدرت هيچ اقدامى نداشتند ولى در ولايات با وجود سختگيرى دولت ، مردم امكانات بيشترى داشتند . در تبريز ستارخان ، سردار ملى ، و باقر خان ، سالار ملى ، رهبرى انقلاب را به كف گرفتند و قواى دولتى را شكست دادند و دسايس و تحريكات عين الدوله در راه شكست آزادى به جايى نرسيد . در جريان اين مبارزات ، رحيم خان قراچه‌داغى عدهء زيادى از مردم بيگناه و جمعى از آزاديخواهان را به خاك و خون كشيد ؛ و يك جوان امريكايى به نام باسكرويل ، از سر صدق و صفا ، در راه آزادى ايران جان سپرد . غير از تبريز ، در گيلان و رشت نيز مردم شجاعانه عليه عمال استبداد پايدارى كردند . محمد ولى خان تنكابنى كه از طرف محمد على شاه مأمور سركوبى آزاديخواهان تبريز شده بود ، به تنكابن آمد و على رغم دستور شاه به يارى مشروطه‌خواهان همت گماشت . سوسيال دموكراتهاى قفقاز براى آنكه بنيان قدرت دولت تزارى روسيه را متزلزل كنند ، با نهضتهاى انقلابى در ايران و عثمانى مساعدت مىكردند . عمال اين حزب مترقى ، با سلاح و تعليمات لازم در رشت و تبريز به يارى و رهبرى آزاديخواهان صميمانه مشغول بودند . اورژنى كيدزه يكى از شخصيتهاى ممتاز بود كه در اين راه به مردم ايران كمك كرده است . اين عده روزها در شهر به كار و كسب مشغول بودند و شب به فعاليتهاى سياسى مىپرداختند . حيدر خان عمواغلى پس از فعاليتهاى جالبى كه در مشهد و تهران از خود نشان داد ، پس از آنكه شاه مجلس را به توپ بست ، راه باكو پيش گرفت و به دستور حزب سوسيال دموكرات ، به گيلان آمد ، و به كمك ديگر آزاديخواهان ، در فتح تهران شركت جست . در همان ايامى كه آزاديخواهان رشت ، تحت نظر نمايندگان حزب سوسيال‌دمكرات قفقاز ، به تشكيلات سياسى و حزبى خود سر و صورتى مىدادند ، محافل ارتجاعى در مقام مبارزه برآمدند و آقا بالا خان ، معروف به سردار افخم ، را كه مردى سفاك بود به حكومت رشت برگزيدند ، سختگيرى و كشت و كشتار اين مرد ، خلق را بر آن داشت كه اين خار را از سر راه